Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι ο άλλοτε κραταιός browser βρίσκεται πια σε δεύτερη, ίσως και τρίτη, μοίρα στη γνωστή «μάχη». Δε θα σταθούμε ιδιαίτερα στα πώς και τα γιατί, εντούτοις θα αναγνωρίσουμε ότι η αλεπού υστερεί έναντι του ανταγωνισμού. Ενίοτε και δραματικά.
Εδώ και κάμποσα χρόνια, ο Firefox, η εφαρμογή που κάποτε όριζε τις εξελίξεις στην πλοήγηση του διαδικτύου, έχει καταλήξει να τις κυνηγά ασθμαίνοντας, ενώ γίνεται όλο και πιο ορατός ο κίνδυνος να βρεθεί στην αφάνεια.
Φυσικά, αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο από τη μαμά Mozilla, η οποία έλαβε την -τολμηρή, είναι η αλήθεια- απόφαση να τον διαλύσει σχεδόν στα εξ ων συνετέθη και να τον δημιουργήσει ξανά. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, είναι ίσως η πρώτη φορά έπειτα από πολύ καιρό που υπάρχει ολοκληρωμένο πλάνο για τη δημιουργία ενός σύγχρονου browser, με κάθε επιλογή να είναι απόλυτα αιτιολογημένη από τεχνικής πλευράς. Ταυτόχρονα, οι προγραμματιστές φροντίζουν με κάθε δυνατό τρόπο ώστε οι αλλαγές να επέλθουν ομαλά και να μη βρεθούν ξαφνικά οι χρήστες μπροστά σε κάτι εντελώς άγνωστο.
Στην πραγματικότητα, η νέα εποχή για τον Firefox σηματοδοτήθηκε από την επιτάχυνση του κύκλου εκδόσεων και την υιοθέτηση του αποκαλούμενου «Rapid Release», σύμφωνα με το οποίο προκύπτει μία νέα σταθερή έκδοση κάθε πέντε με οκτώ εβδομάδες περίπου. Τώρα ο κύκλος αυτός θα επιταχυνθεί ακόμα περισσότερο, με την αφαίρεση ενός βήματος. Η πορεία των εκδόσεων ήταν κατά σειρά Nightly -> Aurora (από εδώ προέκυπτε η Developer Edition) -> Beta -> Stable και στο εξής δε θα βγαίνει η Aurora, με την Developer να πηγάζει από την εκάστοτε Beta.
Ακολουθώντας την ίδια λογική ως προς την αύξηση της ταχύτητας ανάπτυξης, δεν προκάλεσε ακριβώς έκπληξη η επιλογή να απαλλαγεί ο browser από το μικρότερο ξαδερφάκι του, το Thunderbird, με το δεύτερο να (εξ)αναγκάζεται να ενηλικιωθεί σχετικά απότομα και να ορίσει τη δική του μοίρα. Αν θέλετε περισσότερες πληροφορίες για αυτό, πεταχτείτε στα γρήγορα προς το τέλος του άρθρου.
Στη συνέχεια θα δούμε πώς ακριβώς θα μεταμορφωθεί ο Firefox και θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τους λόγους που οδήγησαν στις συγκεκριμένες αλλαγές. Στόχος δεν είναι να πειστεί κανείς για το αξιόλογο της συγκεκριμένης εφαρμογής αλλά απλά και μόνο η επαρκής πληροφόρηση. Να σημειώσουμε εδώ ότι δε θα αναφερθούμε εκτενώς σε όλες τις μεταβολές, γιατί αρκετές από αυτές είναι σε πρώιμο στάδιο ακόμα. Θα παραμείνουμε περισσότερο σε αυτές που είναι ήδη εδώ αλλά και σε εκείνες που θα υλοποιηθούν στο άμεσο μέλλον.

WebExtensions
Ξεκινάμε με κάτι που, πριν καν ολοκληρωθεί, έχει συγκεντρώσει μεγάλο αριθμό αντιδράσεων, οι οποίες αναμένεται να ενταθούν όσο πλησιάζει η στιγμή της εφαρμογής του. Πρόκειται για το φαινόμενο «τα πρόσθετά μας πέθαναν, τα πρόσθετά μας πάνε». Δηλαδή, δεν πάνε ακριβώς. Και οι αντιδράσεις, αν και κατανοητές, είναι υπερβολικές μερικές φορές, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς την ανάγκη πίσω από αυτή την απόφαση.
Τι θα συμβεί; Ένας αρκετά μεγάλος αριθμός πρόσθετων (add-ons) θα πάψει να λειτουργεί. Απλά και ξεκάθαρα. Όπως είπαμε, o Firefox αλλάζει και μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η εμφάνιση ενός νέου τύπου πρόσθετων, των WebExtensions. Αναπόφευκτα, μια τέτοια αλλαγή σημαίνει ότι ορισμένοι χρήστες θα αναγκαστούν να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις για τα πρόσθετα εκείνα που δε θα δουλεύουν πια ή σε ορισμένες περιπτώσεις να συμβιβαστούν με την έλλειψη αυτών.
Γιατί όμως αποφασίστηκε κάτι τέτοιο; Είναι τρελοί οι προγραμματιστές και δεν τους ενδιαφέρουν οι χρήστες; Μήπως απλά δεν ξέρουν τι κάνουν; Εννοείται βέβαια πως δεν ισχύει κάτι από αυτά. Αυτό που ισχύει, χωρίς να αναλωθούμε σε υπερβολικά τεχνικές αναλύσεις, είναι ότι ο Firefox στα σωθικά του είναι γερασμένος. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί, η XUL, είναι σχετικά παρωχημένη, είναι δεμένη με την επίσης γερασμένη και προγραμματισμένη για αντικατάσταση μηχανή Gecko, ενώ δε χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα εκτός της Mozilla. Αντί λοιπόν να παραμείνουν δέσμιοι στη συντήρηση της γλώσσας αυτής, επέλεξαν να την αλλάξουν σταδιακά. Το πρόβλημα όμως είναι ότι τα πρόσθετα χρησιμοποιούν επίσης τη XUL.
Ας δούμε όμως λίγες περισσότερες λεπτομέρειες, ώστε να καταλάβουμε καλύτερα το όλο θέμα. Να πούμε πρώτα τα αρνητικά, τι θα χάσουν δηλαδή οι χρήστες: θα χάσουν προφανώς κάποια από τα πρόσθετα που έχουν συνηθίσει να χρησιμοποιούν. Αυτό βέβαια δεν είναι απαραίτητο να συμβεί σε όλους. Αρκετά από τα ήδη υπάρχοντα πρόσθετα έχουν είτε ολοκληρώσει, είτε ξεκινήσει τη μετατροπή σε WebExtensions. Θα χάσουν επίσης -ανάλογα με την περίπτωση πάντα- λίγη ή περισσότερη λειτουργικότητα από τα πρόσθετά τους, ακόμα κι αν αυτά υπάρχουν στη νέα εκδοχή τους. Αυτό το τελευταίο φαίνεται ιδιαίτερα άσχημο, είναι όμως αναγκαίο αντάλλαγμα για κάτι που θα κερδηθεί.
Πάμε τώρα σε αυτά που θα μας προσφέρουν τα WebExtensions. Το πρώτο είναι η διαλειτουργικότητα. Θα χρησιμοποιούν APIs συμβατά με αυτά του Chrome (και των browsers που βασίζονται στη μηχανή Blink), κάτι που σημαίνει ότι αφενός μεν τα διαθέσιμα για άλλους browsers πρόσθετα θα μπορούν να τρέξουν -με κάποιες μικρές αλλαγές- και στον Firefox, αφετέρου δε κάποιος που θέλει να δημιουργήσει ένα πρόσθετο, δε θα βρεθεί στο δίλημμα επιλογής browser και θα καταλήξει στον Chrome ως πρωτοπόρο σε αριθμό χρηστών αλλά θα μπορεί κατ’ ουσίαν να φτιάξει ένα για όλους.
Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο που προσμετράται στα θετικά (έχοντας όμως το «αρνητικό» ότι αποτελεί το αντάλλαγμα που προαναφέραμε) είναι ότι με τη χρήση των WebExtensions ενισχύεται σημαντικά η ασφάλεια στο περιβάλλον του browser και η ευελιξία στην ανάπτυξή του. Αρκετά σοβαρός λόγος για να γίνει η αλλαγή, δε βρίσκετε; Για να συμβούν αυτά όμως, θα περιοριστούν όσα μπορεί να κάνει ένα πρόσθετο. Με το τωρινό σύστημα και μέσω της XUL, κάθε πρόσθετο έχει εν δυνάμει απεριόριστη πρόσβαση στον browser. Αυτό του δίνει πολλές δυνατότητες, τόσες ώστε να μπορεί να αλλάξει την εμφάνιση της ίδιας της εφαρμογής αλλά και τη λειτουργία της. Είναι ωραίο, μας αρέσει και το χαίρονται ιδιαίτερα οι «power users», δεν αντιλέγει κανένας. Εγκυμονεί κινδύνους όμως. Έχοντας πρόσβαση στα ενδότερα, ένα κακόβουλο ή απλά κακογραμμένο πρόσθετο -και υπάρχουν δεκάδες τέτοια- μπορεί από το να αυξήσει σημαντικά την κατανάλωση πόρων του συστήματος (βλέπε AdBlock) μέχρι και να οδηγήσει στη δημιουργία κενών στη διαδικτυακή μας ασφάλεια. Επίσης, δεν είναι δυνατό το πέρασμα σε νεότερη έκδοση του Firefox χωρίς να «σπάσουν» κάποια πρόσθετα.
Αυτά θα επιχειρηθεί να αντιμετωπιστούν με τη μετάβαση στα WebExtensions. Τα νέα πρόσθετα θα έχουν λιγότερες δυνατότητες, θα είναι όμως πιο εύκολο για τους προγραμματιστές να γράψουν σωστό κώδικα, άρα και να έχουμε μελλοντικά πρόσθετα καλύτερης ποιότητας. Θα είναι επίσης αρκετά πιο ασφαλή, ενώ δε θα μπορούν να «γονατίσουν» τον browser, όπως συμβαίνει μέχρι τώρα.

Electrolysis
Στη βελτίωση της λειτουργίας της εφαρμογής θα συμβάλει μία ακόμα πολυπόθητη αλλαγή: το Electrolysis (e10s). Η αλεπού αποκτά επιτέλους τη δυνατότητα να τρέχει τις επιμέρους διεργασίες της με τρόπο που θα τις κάνει ανεξάρτητες μεταξύ τους, όπως συμβαίνει ήδη με το αντίπαλο δέος της Google.
Με το υπάρχον μοντέλο, ολόκληρη η λειτουργία του Firefox γίνεται μονοδιάστατα. Η διεπαφή χρήστη, η διαχείριση των καρτελών, τα πρόσθετα, η παρουσίαση του διαδικτυακού περιεχομένου, όλα βρίσκονται στον ίδιο νοητό χώρο και μπορούν να αλληλεπιδρούν. Αυτό παρουσιάζει σοβαρά μειονεκτήματα. Ένα-δύο ενδεικτικά, που θα τα έχετε συναντήσει σίγουρα αρκετοί από εσάς, είναι η καθυστέρηση στην απόκριση της διεπαφής (λ.χ. στο άνοιγμα του μενού) επειδή μια ιστοσελίδα είναι προβληματική ή η ενημέρωση ότι κάποιο script επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία της εφαρμογής. Στοιχεία που θα έπρεπε να είναι άσχετα μεταξύ τους, δεν είναι όμως. Πλέον θα πάψει να υφίσταται κάτι τέτοιο, γιατί τα επιμέρους συστατικά θα έχουν τη δική τους διεργασία (process). Όλο αυτό θα ενισχύσει την ταχύτητα και την αποκρισιμότητα του browser, θα αυξήσει όμως λίγο και την κατανάλωση πόρων.
Με μία σημαντική λεπτομέρεια εδώ: μαθαίνοντας ίσως από τα λάθη των άλλων, η multiprocess δραστηριότητα του Firefox δε θα λειτουργεί ακριβώς όπως στον Chrome. Δε θα δημιουργείται δηλαδή ένα process για κάθε νέα καρτέλα, οδηγώντας την κατανάλωση της RAM σε υπερβολικά επίπεδα. Αντίθετα, θα υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός που θα αναλογεί στις καρτέλες, άλλος που θα αφορά τα πρόσθετα, τρίτος για τη γραφική διεπαφή κ.ο.κ. Τεχνικός συμβιβασμός δηλαδή που προσπαθεί να αποφέρει όσα περισσότερα πλεονεκτήματα μπορεί, προσφέροντας το ελάχιστο δυνατό αντίτιμο.
Το Electrolysis ενεργοποιήθηκε αρχικά εν είδει δοκιμής για περιορισμένο αριθμό χρηστών, ο οποίος αυξάνεται σταδιακά, ενώ από την έκδοση 54 θα είναι προενεργοποιημένο για τους χρήστες εκείνους που δε χρησιμοποιούν κανένα πρόσθετο. Γιατί μόνο για εκείνους; Ένα χαρακτηριστικό δείγμα του πόσο απαραίτητες είναι οι αλλαγές και η εγκατάλειψη του παλιότερου τρόπου λειτουργίας είναι το ότι το Electrolysis μπλοκάρεται (και απενεργοποιείται αυτόματα) αν εγκαταστήσουμε κάποιο πρόσθετο που δεν είναι συμβατό αυτό.
Τονίζουμε ότι το ορόσημο είναι η έκδοση 57, η οποία έχει προγραμματιστεί για τον ερχόμενο Νοέμβριο. Με την έλευσή της, θα είναι ενεργό για όλους το e10s, πιθανότατα με τέσσερα processes ως προεπιλογή, και παράλληλα κάθε μη WebExtension πρόσθετο θα αχρηστευθεί. Σε περίπτωση τώρα που κάποιος χρειαστεί λίγο περισσότερο χρόνο, θα μπορεί να περάσει στην αντίστοιχη ESR (Έκδοση Εκτεταμένης Υποστήριξης).
Για την εξυπηρέτηση των χρηστών υπάρχει ήδη διαθέσιμη σελίδα όπου καταχωρούνται τα συμβατά πρόσθετα. Υπάρχει επίσης σχετικό tag στη σελίδα με όλα τα πρόσθετα του Firefox ενώ στις επόμενες εκδόσεις και μέχρι την οριστική αποπομπή τους θα εμφανίζεται μέσα στον browser η ένδειξη «LEGACY» δίπλα σε όποιο πρόσθετο δεν είναι συμβατό και θα γίνεται παραπομπή σε αντίστοιχης λειτουργίας πρόσθετα.

Project Photon
Το Photon είναι ένα σχέδιο για τη ριζική ανανέωση της εμφάνισης του Firefox. Μέχρι στιγμής, είναι ελάχιστες οι πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί επ’ αυτού. Έχουμε δει κάποια mockups (σχέδια), τα οποία όμως δεν ανταποκρίνονται απαραίτητα στο τελικό αποτέλεσμα. Από αυτά που γνωρίζουμε, η βασική αλλαγή είναι ότι εγκαταλείπεται το Australis. Το περίγραμμα των καρτελών θα αποκτήσει ξανά το γνώριμο παραλληλόγραμμο σχήμα ενώ το κουμπί επαναφόρτωσης της σελίδας θα επιστρέψει στην παλιότερη θέση του. Καταργείται επίσης η μπάρα αναζήτησης. Η λειτουργία της θα ενσωματωθεί στη γραμμή διεύθυνσης, η οποία με τη σειρά της θα έχει κεντρική στοίχιση στην όλη εμφάνιση. Θα αλλάξει ακόμα και η ταξινόμηση του μενού της εφαρμογής, με στροφή σε ένα πιο «παραδοσιακό» τύπο λίστας αντί του παλιότερου με το πλέγμα εικονιδίων. Φαίνεται δε ότι θα υπάρξει επιμερισμός, με κάποιες λειτουργίες να παραμένουν κάτω από το γνωστό «hamburger» κουμπί στο δεξιό άκρο και κάποιες άλλες να μεταφέρονται σε νέο κουμπί, μέσα στη γραμμή διεύθυνσης. Αλλαγές θα δούμε και στην ταξινόμηση των ρυθμίσεων, με τα σχετικά υπομενού να γίνονται λιγότερα σε αριθμό αλλά πιο περιεκτικά.
Γενικότερα, υπάρχει η άποψη ότι ο Firefox θα «Chrom-οποιηθεί» εμφανισιακά. Η οπτική αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι δε θα είναι δυνατή η προσαρμογή της εμφάνισης κατά το δοκούν, όπως μπορούμε να κάνουμε μέχρι σήμερα, είτε με πρόσθετα όπως το Stylish είτε μέσω του userChrome.css για τους πιο έμπειρους. Το θέμα παραμένει ανοιχτό για την ώρα αλλά, σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί, το userChrome.css θα λειτουργεί μόνο στις Developer (πρώην Aurora) και Nightly εκδόσεις, ενδεχομένως και στις Beta. Μένει να δούμε αν όντως θα ισχύσει αυτό ή αν θα προσφερθεί κάποιος εναλλακτικός τρόπος. Για να λέμε και του στραβού το δίκιο όμως, τέτοιου είδους επεμβάσεις δε γίνονται συνήθως από το «μέσο χρήστη». Αυτή η εξέλιξη μπορεί να δυσαρεστήσει τους περισσότερο ικανούς, ρεαλιστικά όμως εκείνοι δεν είναι ακριβώς το «target group» στο οποίο θα (πρέπει να) στοχεύσει η Mozilla, αν θέλει να ανακτήσει το χαμένο έδαφος.

Container Tabs
Άλλη μια κίνηση για την αύξηση της ασφάλειας είναι η εισαγωγή των Container Tabs. Αυτή είναι μια λειτουργία που θα γίνεται σε συνάρτηση με το Electrolysis και θα μας επιτρέπει να απομονώνουμε το περιεχόμενο των καρτελών μας, όχι μόνο ως διεργασία αυτή τη φορά αλλά και από θέμα ασφάλειας. Κάθε καρτέλα που θα ανοίγει ή θα μεταφέρεται σε container, θα περιορίζεται στη χρήση διαφορετικών χαρακτηριστικών από τις υπόλοιπες. Μεταξύ αυτών των χαρακτηριστικών είναι τα cookies και το localStorage και μελλοντικά θα προστεθούν το ιστορικό και οι σελιδοδείκτες.
Τα Container Tabs είναι ένα από τα βήματα που θα οδηγήσουν στο μακροπρόθεσμο στόχο της εφαρμογής sanboxing εντός του browser. Προέκυψαν από τις διάφορες δοκιμές που κάνει η Mozilla μέσω του Test Pilot και δεν είναι ενεργοποιημένα στην παρούσα φάση. Αν θέλετε να πειραματιστείτε, μπορείτε να αλλάξετε το πεδίο privacy.userContext.enabled στο about:config από false σε true. Θα χρειαστεί μία επανεκκίνηση του browser κι έπειτα θα μπορείτε να τα ενεργοποιήσετε από τη διαδομή File -> New Container Tab στη μπάρα των μενού, προσθέτοντας το αντίστοιχο εικονίδιο που θα βρείτε στις επιλογές παραμετροποίησης («hamburger» menu -> Customize) ή πατώντας στη σχετική επιλογή που θα εμφανίζεται με δεξί κλικ πάνω σε κάποιο σύνδεσμο
Επί του παρόντος υπάρχουν τέσσερα είδη Container Tabs (Personal, Work, Banking, Shopping), το καθένα με διαφορετική χρωματική επισήμανση και εικονίδιο, με δυνατή την προσθαφαίρεση άλλων.
Αφού λοιπόν αναφέραμε τα βασικά, ας μιλήσουμε επιγραμματικά και τις αλλαγές εκείνες που δε γίνονται ιδιαίτερα αντιληπτές συνήθως ή που η υλοποίησή τους θα ολοκληρωθεί στο απώτερο μέλλον.
Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η βελτίωση της εμφάνισης και των παρεχόμενων πληροφοριών στις καρτέλες που μας ειδοποιούν για την ύπαρξη σφάλματος ή την αδυναμία φόρτωσης του περιεχομένου, όπως επίσης και η ανάδυση ενός popup που θα μας προειδοποιεί σε περίπτωση που δοκιμάσουμε να εισάγουμε τα στοιχεία μας σε κάποιο σχετικό πεδίο αλλά η σύνδεση με την αντίστοιχη σελίδα δεν είναι ασφαλής. Επιπρόσθετα, θα υπάρχει ένα νέο μενού όπου θα μπορούμε να επιλέξουμε να τρέχει ο Firefox με βελτιστοποιημένες ρυθμίσεις απόδοσης για το hardware μας. Θα έχουμε ακόμα και δύο νέα, περισσότερο συμπαγή οπτικά, θέματα αλλά κι ένα νέο τρόπο λήψης στιγμιοτύπων. Φαίνεται τέλος ότι θα υπάρχει και ενσωματωμένη λειτουργία FlashBlock.
Δε θα μπορούσαμε φυσικά να παραλείψουμε το σχέδιο-ομπρέλα που βρίσκεται πίσω από όλα τα προαναφερθέντα. Ο λόγος για το Quantum Project, ένα μεγάλο έργο που θα βασίζεται σε μια νέα, καλύτερη γλώσσα προγραμματισμού (Rust) και σε μια επίσης ολοκαίνουργια μηχανή σχεδίασης περιεχομένου (Servo). Με αυτή την προσπάθεια, η Mozilla φιλοδοξεί να προσδώσει στον Firefox δυνατότητες που θα εκτοξεύσουν την απόδοσή του σε πρωτόγνωρα επίπεδα και ευελπιστεί αυτό να συμβάλει στην υιοθέτησή του από μεγαλύτερο αριθμό χρηστών. Καταλαβαίνετε όμως ότι κάτι τέτοιο δε μπορεί να συμβεί από τη μία στιγμή στην άλλη. Οι τεχνικές απαιτήσεις είναι πολλές, το ίδιο και η δουλειά που θα χρειαστεί (και έχει ήδη ξεκινήσει). Είναι πάντως ένα θέμα που θα μας απασχολήσει σίγουρα στο μέλλον.

Και το Thunderbird;
Φτάνοντας στο τέλος, θα ασχοληθούμε και με το Thunderbird. Είχαμε πει παλιότερα ότι υπάρχουν κάποιες ζυμώσεις στο εσωτερικό της Mozilla, με αφορμή την πρόθεση να επικεντρώσουν κάθε προσπάθεια και πόρο στη βελτίωση του Firefox αλλά και το γεγονός ότι η αντίστοιχη ομάδα του Thunderbird δεν ήταν σε θέση να ακολουθήσει τις εξελίξεις με την ίδια ταχύτητα. Προέκυψε έτσι μια κατάσταση όπου αναζητήθηκε νέα στέγη για το πουλάκι. Οι συζητήσεις κράτησαν πολύ, διότι η Mozilla δεν επιθυμούσε απλά να το παρατήσει αλλά προσπάθησε να βρει τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για εκείνο.
Και τις βρήκε, στον εαυτό της. Αυτό που αποφασίστηκε είναι ότι το Thunderbird θα παραμείνει υπό τη σκέπη του Mozilla Foundation όσον αφορά το οικονομικό αλλά και το νομικό σκέλος, μόνο που τώρα πια θα ισχύουν τρεις πολύ συγκεκριμένοι όροι.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, το Συμβούλιο του Thunderbird και το Ίδρυμα Mozilla θα πρέπει να διατηρούν καλές σχέσεις συνεργασίας. Υποχρεώνεται επίσης το Συμβούλιο να σημειώσει σε εύλογο χρονικό διάστημα σημαντική πρόοδο στο θέμα της λειτουργικής και της τεχνικής ανεξαρτησίας του από τη Mozilla Corporation (το νομικό πρόσωπο που φροντίζει για την παροχή πόρων και την εύρυθμη λειτουργία του Ιδρύματος). Συμφωνήθηκε ακόμα ότι η κάθε πλευρά θα έχει τη δυνατότητα να ειδοποιήσει σε διάστημα όχι μικρότερο των έξι μηνών την άλλη, εάν επιθυμεί να διακοπεί ο ρόλος του Ιδρύματος.
Όπως συνεχίζει η ανακοίνωση, η Mozilla δύναται να ενεργοποιήσει τον τρίτο όρο αν και εφόσον δεν εφαρμοστούν οι δύο άλλοι. Σε αυτό το ενδεχόμενο, το Thunderbird θα πρέπει οπωσδήποτε να «μετακομίσει» μετά το πέρας έξι μηνών.
Ευχάριστη κατάληξη λοιπόν για τον mail client. Θα εξακολουθήσει να μένει στο πατρικό του, έφτασε όμως η ώρα να αποδείξει την αξία του και να πάψει να τρώει από τα έτοιμα. Αναμένουμε περαιτέρω εξελίξεις. Κι αν κάποιος θεωρεί ότι η εφαρμογή αυτή δεν είναι και τόσο σημαντική, θα πούμε απλά ότι ο αριθμός των χρηστών του Thunderbird αυτή τη στιγμή και παρά τα προβλήματα που υπήρξαν στον παρελθόν και την επιβραδυμένη ανάπτυξή του, αγγίζει τα 25 εκατομμύρια.